Các doanh nghiệp dầu khí, xăng dầu của Việt Nam đã chuẩn bị gì khi xung đột Trung Đông leo thang trở lại?

Những diễn biến gần đây trên thế giới cho thấy các xung đột khu vực, căng thẳng thương mại, các biện pháp trừng phạt, sự gián đoạn trên các tuyến hàng hải chiến lược có thể tác động trực tiếp tới nguồn dầu thô, giá năng lượng, chi phí logistics và hoạt động thương mại toàn cầu.

Câu hỏi đặt ra là nếu nguồn cung quốc tế bị gián đoạn, Việt Nam có khả năng chủ động chuyển hóa các nguồn nguyên liệu thành những sản phẩm năng lượng thiết yếu cho nền kinh tế hay không?

Chủ động xây dựng các kịch bản từ sớm

Câu hỏi này được các đại biểu bàn luận tại Tọa đàm ‘An ninh năng lượng – trụ cột của an ninh quốc gia trong bối cảnh rủi ro an ninh phi truyền thống’ do Viện An ninh phi truyền thống, Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ và Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam tổ chức sáng 22/7.

Thông tin về thị trường năng lượng của Việt Nam tại toạ đàm trên, TS. Nguyễn Hùng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, nhấn mạnh Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) luôn xác định bảo đảm an ninh năng lượng là nhiệm vụ trọng tâm và đã chủ động xây dựng các kịch bản, giải pháp quản trị rủi ro từ sớm, theo Báo Chính phủ.

Trong lĩnh vực lọc hóa dầu, đến nay Nhà máy Lọc hóa dầu Bình Sơn đã có thể tiếp nhận khoảng 40 loại dầu thô từ nhiều nguồn khác nhau trên thế giới, cho thấy sự chủ động đa dạng hóa nguồn cung nhằm nâng cao khả năng ứng phó trước các biến động.

Đối với Tổng công ty Khai thác và Thăm dò dầu khí (PVEP), trong bối cảnh các mỏ dầu khí trong nước suy giảm, quy mô nhỏ và khó khai thác, đơn vị đã mở rộng hợp tác quốc tế, đẩy mạnh đầu tư thăm dò, khai thác ở nước ngoài, đặc biệt tiếp tục triển khai các dự án hợp tác với Liên bang Nga bên cạnh những dự án hiện có.

Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cũng đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng các phương án bảo đảm cung ứng xăng dầu cho vùng sâu, vùng xa và các khu vực có điều kiện vận tải khó khăn.

Trong khi đó, các đơn vị như Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS), Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power), Tổng công ty Phân bón và hóa chất Dầu khí (PVFCCo) đều xây dựng chiến lược quản trị rủi ro và phát triển dài hạn.

Cụ thể hơn, TS. Nguyễn Thanh Hưởng, Trưởng ban Quản trị rủi ro và giám sát tuân thủ, Petrovietnam, cho biết trong bối cảnh thị trường biến động, Petrovietnam vừa phải bảo đảm hiệu quả sản xuất kinh doanh, vừa thực hiện vai trò doanh nghiệp nhà nước nòng cốt trong ổn định nguồn cung và bảo đảm an ninh năng lượng.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần phát triển hệ thống năng lượng xanh và sạch hơn, nhưng phải bảo đảm đủ nguồn cung, giá hợp lý, vận hành ổn định, có dự phòng và từng bước làm chủ công nghiệp, công nghệ trong nước.

“Chuyển dịch năng lượng không phải là từ bỏ ngay các nguồn truyền thống, mà là cơ cấu lại hợp lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển khí, LNG, năng lượng tái tạo, nhiên liệu sạch, lưu trữ và công nghệ mới”, ông Hưởng nói.

Đa dạng nguồn cung, thử nghiệm các chủng loại dầu mới

Ông Mai Tuấn Đạt, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) cũng cho hay, BSR đã chủ động triển khai chiến lược đa dạng hóa nguồn dầu thô, liên tục nghiên cứu, đánh giá và thử nghiệm các chủng loại dầu mới, mở rộng khả năng tiếp nhận và chế biến nhiều giải và thử các lưới các nguồn đầu chiến lược từ Mỹ và Mỹ Phi.

Điều này giúp Nhà máy Lọc dầu Dung Quất nâng cao tính linh hoạt, giảm phụ thuộc vào một nguồn nguyên liệu cụ thể và tăng khả năng ứng phó trước những biến động bất thường của thị trường quốc tế.

Ở lĩnh vực hạ nguồn, PVOIL không chỉ duy trì 24% thị phần mà còn tiên phong chuyển đổi số và tối ưu kho vận. Ông Đỗ Mạnh Bình, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), nhấn mạnh, doanh nghiệp đầu mối xăng dầu không chỉ thực hiện chức năng thương mại, mà còn là một bộ phận quan trọng trong năng lực chống chịu của hệ thống năng lượng quốc gia. 

Trong bối cảnh mới, an ninh năng lượng không chỉ là câu chuyện có đủ xăng dầu hay có đủ năng lực dự trữ. Quan trọng hơn, đó là khả năng duy trì dòng chảy năng lượng liên tục, an toàn, linh hoạt, với chi phí hợp lý trong mọi tình huống.

Thực tế cho thấy, thị trường có thể không thiếu nguồn cung trên quy mô quốc gia, nhưng vẫn có thể xảy ra thiếu hụt cục bộ nếu đường vận chuyển bị chia cắt, cảng biển dừng hoạt động, hệ thống điều hành gặp sự cố hoặc nguồn hàng không đến được đúng nơi, đúng thời điểm.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động mạnh, PVOIL đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị trong chuỗi giá trị của Petrovietnam như BSR, PV GAS, PVTrans để cân đối linh hoạt nguồn hàng trong nước và nhập khẩu, điều phối hệ thống kho vận, không đê xảy ra gián đoạn cung ứng.

Trong tháng 5/2026, thông qua đơn vị thành viên PVOIL Singapore, PVOIL đã thu xếp thành công 2 triệu thùng dầu thô Basrah Medium từ Iraq cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn và sẽ tiếp tục thu xếp thêm 3 triệu thùng đến hết năm 2026 để đảm bảo nguyên liệu cho các nhà máy lọc dầu trong nước ngay cả khi thị trường biến động.