Giá phân bón liên tục lao dốc vì nhu cầu yếu

Ure là loại phân đạm phổ biến nhất, một trong ba nguyên tố chính cho sự phát triển của cây trồng, cùng với phốt pho và kali.

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), phần lớn ure được sản xuất bằng khí đốt tự nhiên và khoảng 30% đến 35% lượng xuất khẩu toàn cầu thường đi qua Eo biển Hormuz.

Khi eo biển này đóng cửa sau khi xung đột bắt đầu vào ngày 28/2, giá giao ngay (FOB) của ure Trung Đông đã vọt từ 492,5 USD/tấn lên 900 USD/tấn vào ngày 23/4.

Nông dân trên thế giới, đặc biệt là các quốc gia châu Á, đã cắt giảm lượng phân bón sử dụng hoặc hoãn việc gieo trồng vì lo ngại sẽ phải chịu lỗ do giá phân bón, nhiên liệu và các chi phí đầu vào khác tăng cao, cùng với những cảnh báo về hiện tượng thời tiết El Nino đang cận kề.

Tuy nhiên, giá sau đó bắt đầu giảm và quay trở lại mức trước xung đột vào tuần đầu tiên của tháng 6, trước khi lệnh ngừng bắn được công bố.

Các chuyên gia chia sẻ với Nikkei Asia rằng có vài yếu tố đằng sau xu hướng giảm này, trong đó nguyên nhân xúc tác chính là nhu cầu thấp hơn do hệ quả của mức giá cao trước đó, cùng với việc Trung Quốc cấp phép xuất khẩu mới vào cuối tháng 5. Lệnh ngừng bắn được công bố giữa Iran và Mỹ có thể áp đặt thêm áp lực giảm giá.

“Động lực chính cho đợt ‘lao dốc tự do’ gần đây của giá ure là do thiếu hụt nhu cầu”, Pranshi Goyal, chuyên gia phân tích ure cấp cao tại công ty tư vấn hàng hóa CRU Group cho biết. “Tháng 5 là tháng thấp điểm theo mùa. Hơn nữa, khả năng chi trả kém đã trì hoãn các quyết định tích trữ, và người mua đang chờ đợi nút thắt tại Trung Đông sẽ sớm được tháo gỡ”.

Vào tháng 6, đà giảm giá tiếp tục mở rộng với sự trở lại của Trung Quốc, một nhà xuất khẩu chủ lực vốn đã hạn chế xuất khẩu kể từ đầu năm.

Chính phủ Trung Quốc chưa công bố công khai việc nới lỏng các biện pháp hạn chế xuất khẩu. Tuy nhiên, Reuters đưa tin vào cuối tháng 5 rằng nước này đã cấp các hạn ngạch xuất khẩu mới.

Các nhà phân tích cho biết động thái rõ ràng này là nhằm phản ứng với nhu cầu nội địa yếu hơn. Tính đến ngày 10/6, lượng ure tồn kho trong nước đã tăng 7,6% so với một tuần trước đó lên 959.400 tấn, theo nhà cung cấp dữ liệu OilChem của Trung Quốc.

Cơ quan này lý giải sự gia tăng này là do nhu cầu phân bón nông nghiệp tạm thời chững lại, nhu cầu công nghiệp yếu và việc tích trữ của các nhà sản xuất kỳ vọng các lệnh hạn chế xuất khẩu sẽ được nới lỏng.

Một số nhà sản xuất được cho là đã nhận được hạn ngạch xuất khẩu cho đến hết tháng 8, nhưng vẫn chưa rõ liệu việc nới lỏng này có được duy trì hay không. Các nhà phân tích nhận định, ngoài hạn ngạch xuất khẩu, Bắc Kinh có thể nhanh chóng kiểm soát xuất khẩu thông qua các biện pháp khác, chẳng hạn như áp đặt mức giá sàn.

Nhà sản xuất ure Hubei Yihua Chemical Industry phát biểu với các nhà đầu tư tại một buổi họp trực tuyến vào giữa tháng 5 rằng họ sẽ “tuân thủ nghiêm ngặt các chính sách quốc gia về ổn định cung cầu và giá cả, cũng như các chính sách liên quan đến xuất khẩu.”

Một nhà sản xuất khác như Shandong Hualu-Hengsheng Chemical, cho biết họ sẽ “tích cực tìm kiếm các cơ hội xuất khẩu ure để tận dụng nhu cầu thị trường phân bón quốc tế và giảm bớt áp lực công suất sản xuất trong nước.”

Các nhà phân tích đang chia rẽ về việc giá có khả năng sẽ đi về đâu tiếp theo. “Thị trường hiện đang theo dõi xem Trung Quốc sẽ hành động như thế nào trong việc quay trở lại thị trường xuất khẩu”, Harry Minihan, trưởng bộ phận định giá đạm tại Argus Media, trả lời phỏng vấn với Nikkei Asia. “Hành vi đó sẽ là một trong những động lực hàng đầu dẫn dắt xu hướng giá trong những tháng tới”.

Các thành viên thị trường vẫn lo ngại rằng việc mở cửa eo biển có thể không suôn sẻ như một số người hình dung, vì vậy vẫn có một số rủi ro tăng giá. Dù vậy, Argus ước tính có khoảng gần 1,2 triệu tấn ure đã được bốc lên các tàu đang neo đậu tại bến hoặc thả neo ở Vùng Vịnh (Persian), phía sau Eo biển Hormuz.”

Theo Hiệp hội Phân bón Quốc tế (IFA), xuất khẩu toàn cầu có khả năng đạt hơn 200 triệu tấn trong năm nay.

Một phần lượng hàng tồn kho bị kẹt đang bắt đầu lưu thông. Vào ngày 16/6, một con tàu chở ure đã đi qua eo biển để hướng tới Thái Lan. Minihan cho biết đây là chuyến hàng đầu tiên đi qua kể từ sau lệnh ngừng bắn.

Goyal tin rằng điều này có khả năng tác động đến giá cả. “Mặc dù tình trạng tắc nghẽn tuyến đường dẫn đến một số chậm trễ trong việc giải phóng toàn bộ khối lượng, nhưng sự thay đổi trong tâm lý có thể dẫn đến một đợt điều chỉnh giá khác”, ông nói. “Tuy nhiên, mức giá sàn sẽ được định hình bởi chính sách của Trung Quốc (thông qua giá sàn xuất khẩu) và chi phí sản xuất tại châu Âu.”

Các yếu tố khác cũng đang tác động, theo Harri Kiiski, Giám đốc điều hành của Brunei Fertilizer Industries. “Mùa gieo trồng tại châu Âu và Australia đã kết thúc, trong hai tháng nữa giá sẽ bắt đầu tăng trở lại”, ông chia sẻ với Nikkei Asia qua tin nhắn văn bản, trả lời các câu hỏi trước khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được công bố.

“Nhu cầu cũng đang giảm do nông dân không thể chi trả, bước tiếp theo năng suất sẽ giảm và giá cây trồng bắt đầu tăng. Hiện tượng Siêu El Nino sẽ sớm làm giảm nhu cầu.”, ông nói thêm

Hiện tại, nhiều thành viên thị trường đơn giản là cảm thấy nhẹ nhõm khi thấy giá thấp hơn.

“Hiệu ứng này rất tốt, một vài công ty đồn điền trước đây từng trì hoãn việc mua phân bón cho vụ mùa thứ hai đã bắt đầu hỏi về giá phân bón NPK”, Yahya Taufik, Tổng giám đốc của Saraswanti Anugerah Makmur, một công ty Indonesia chuyên trộn ure với các nguyên tố khác, cho biết.

Tuy nhiên, những người khác vẫn thận trọng trước những bất ổn tiếp theo. Trả lời các câu hỏi sau thông báo ngừng bắn, Kiiski cho biết các ước tính trong ngành chỉ ra rằng sẽ phải mất “vài năm đến một thập kỷ” để thị trường ổn định hoàn toàn. “Chúng ta vừa phải trải qua quá nhiều sự gián đoạn cùng một lúc.”