Phiên chợ nhỏ mở lối cho nông sản hữu cơ Lâm Đồng

Người mua chọn sự an tâm giữa nguồn cung dồi dào

Lâm Đồng là vùng sản xuất rau lớn. Giữa nguồn cung dồi dào, phiên chợ nông sản hữu cơ Đà Lạt vẫn giữ được nhóm khách riêng. Mỗi kỳ họp chợ, người mua không quá đông nhưng đều. Họ đi chậm qua từng sạp hàng, hỏi kỹ cách trồng, cách chăm rồi mới lựa. Điều níu họ quay lại không phải giá rẻ mà là cảm giác yên tâm với những sản phẩm biết rõ người làm ra.

Tại không gian tổ chức phiên chợ được mở 2 lần mỗi tháng trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, phường Lang Biang – Đà Lạt, người bán cũng chính là người trực tiếp làm ra sản phẩm. Nhờ đó, việc mua bán không dừng ở chuyện lựa rau, củ, quả, mà mở ra những cuộc trao đổi cụ thể hơn về cách canh tác, thời điểm thu hoạch và hướng sản xuất. Chính sự gần gũi ấy tạo nên chỗ đứng riêng cho nông sản hữu cơ.

Chia sẻ với phóng viên, chị Ninh Thị Hường (sinh sống và làm việc tại Đà Lạt) cho biết: “Khi đến Đà Lạt làm việc, tôi luôn tìm nông sản sạch để sử dụng. Được bạn bè giới thiệu Phiên chợ nông sản hữu cơ Đà Lạt, tôi đã trải nghiệm và thường xuyên đến đây mua rau, củ mỗi khi phiên chợ mở. Đến đây, tôi cảm thấy an tâm khi tìm được nông sản thuần tự nhiên, sinh trưởng tự nhiên, không có chất hóa học”.

Điểm đáng chú ý là người mua ở đây chấp nhận mức giá cao hơn ngoài chợ. Sự chấp nhận ấy cho thấy nông sản hữu cơ Đà Lạt đang đi theo một hướng khác, cạnh tranh bằng chất lượng và sự minh bạch, thay vì chỉ bằng giá. Trong bối cảnh thị trường thực phẩm còn khiến nhiều người băn khoăn, lựa chọn này phản ánh rõ tâm lý tiêu dùng đang đổi khác.

Từ phiên chợ nhỏ đến bài toán đầu ra cho nông sản hữu cơ

Nếu người mua đóng vai trò kéo phiên chợ tồn tại thì người bán là yếu tố giữ cho mô hình ấy không mất đi bản sắc ban đầu. Nông sản hữu cơ không vào phiên chợ bằng khâu trung gian, mà đi từ chính nhà vườn đến tay người tiêu dùng. Đó cũng là lý do nhiều người tìm đến đây để nghe người trồng nói về sản phẩm của mình.

Chị Lê Thị Kiều Chinh, một trong những người gắn bó với phiên chợ từ sớm, cho biết: “Từ năm 2019, một số bạn bè của tôi là người nước ngoài sinh sống tại Đà Lạt và những người bạn làm vườn ở đây cùng thấy rằng nhiều loại nông sản hữu cơ trồng ở Đà Lạt có chất lượng rất tốt. Tuy nhiên, “người bán thì khó tiếp cận người mua, người mua thì lại không biết người bán ở đâu”. Vì vậy, mấy anh chị em đã tổ chức ra phiên chợ để bán các loại nông sản hữu cơ”.

Từ vài gian hàng ban đầu, phiên chợ dần trở thành điểm hẹn quen thuộc của những người quan tâm đến thực phẩm sạch. Ở đó, nông sản hữu cơ được nhận diện không phải bằng cách quảng bá ồn ào, mà bằng sự lặp lại đều đặn của niềm tin giữa người trồng và người mua.

Tuy nhiên, để làm ra sản phẩm hữu cơ, nhà vườn phải đi con đường nhiều vất vả hơn cách canh tác thông thường. Chi phí lớn hơn, công chăm sóc nhiều hơn, sản lượng không phải lúc nào cũng ổn định. Điều đó khiến nông sản hữu cơ khó đứng chung một mặt bằng giá với sản phẩm đại trà.

Chị Thủy Tiên, chủ một gian hàng tại phiên chợ, cho biết: “Tôi lấy yếu tố tự nhiên làm trung tâm, không phải lấy nhu cầu của mình làm trung tâm. Ăn rau theo tinh thần mùa nào thức nấy, vườn có rau gì ăn nấy. Đó là một tinh thần rất đẹp. Chúng tôi đều lan tỏa tinh thần ‘nuôi dưỡng hệ sinh thái, hệ sinh thái là nền tảng, nếu hệ sinh thái không còn thì kinh tế không còn’. Tất cả những người mua nông sản ở đây cũng đều tôn trọng tinh thần đó”.

Từ thực tế này có thể thấy, nông sản hữu cơ không chỉ là một lựa chọn sản xuất, mà còn là cách ứng xử với đất, nước và hệ sinh thái. Nhưng để mô hình ấy mở rộng hơn, thị trường vẫn cần thêm thời gian để hấp thụ.

Đại diện Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng cho biết: “Hiện nay, thị trường tiêu thụ của các loại nông sản hữu cơ còn hẹp và chưa ổn định. Người tiêu dùng còn thiếu niềm tin hoặc nhận thức chưa đầy đủ về sản phẩm hữu cơ, giá sản xuất của các sản phẩm hữu cơ còn cao so với các sản phẩm thông thường nên khó cạnh tranh”.

Đó cũng là điểm nghẽn lớn với nông sản hữu cơ Đà Lạt hiện nay. Sản xuất hữu cơ không thể chuyển đổi trong thời gian ngắn, nhất là tại những vùng đã trải qua thời gian dài canh tác dựa nhiều vào phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Đất trồng, nguồn nước và hệ sinh thái đều cần thời gian để cải tạo trước khi đáp ứng yêu cầu sản xuất.

Từ một phiên chợ nhỏ, nông sản hữu cơ đang tìm đường đứng vững bằng giá trị thật. Khi người tiêu dùng tiếp tục đặt sức khỏe và sự an toàn của bữa ăn lên trước, mô hình kết nối trực tiếp giữa nhà vườn với khách hàng sẽ còn nhiều dư địa phát triển. Với nông sản hữu cơ, điều giữ chân người mua không chỉ là sản phẩm sạch, mà là sự tin cậy được tạo dựng qua từng phiên chợ.

Lâm Đồng hiện có 66 tổ chức, cá nhân được chứng nhận hữu cơ, với tổng diện tích sản xuất hơn 2.080ha. Toàn tỉnh có 171 vùng đủ điều kiện sản xuất hữu cơ cho cây trồng, vật nuôi; đồng thời ban hành 17 quy trình sản xuất hữu cơ cho nhiều nhóm sản phẩm như rau, chè, cà phê, sầu riêng, bơ, chuối, atisô, nấm rơm, đương quy, bò thịt, gà đẻ… Riêng lĩnh vực trồng trọt, diện tích sản xuất hữu cơ đạt hơn 2.000ha, gồm hơn 113ha rau, hơn 74ha cây ăn quả, 54ha lúa, hơn 226ha chè và hơn 330ha cà phê.