Tận dụng lợi thế từ các thị trường gần

Bước sang quý II/2026, nhiều doanh nghiệp thủy sản cho biết vẫn đang phải xoay xở trong bối cảnh đơn hàng sụt giảm và thị trường quốc tế chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt. Thực tế này cho thấy, dù xuất khẩu toàn ngành duy trì tăng trưởng trong quý I, nhưng áp lực ở cấp độ doanh nghiệp đã hiện hữu từ sớm.

Ông Nguyễn Văn Kịch – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thủy sản Cafatex cho biết, từ đầu năm đến nay, đơn hàng giảm mạnh so với cùng kỳ. Dù đã bước sang đầu quý II, tình hình vẫn chưa cải thiện. Hiện đơn hàng chỉ xuất hiện rải rác, chủ yếu là các hợp đồng ngắn hạn. Theo ông Kịch, triển vọng trong thời gian tới tiếp tục đối mặt nhiều khó khăn do tác động từ biến động địa chính trị, căng thẳng giữa Mỹ và Iran, cùng với tình hình lạm phát khiến sức mua tại các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản…. tiếp tục suy giảm.

Không chỉ dừng ở thị trường đầu ra, khó khăn còn lan sang toàn bộ chuỗi sản xuất. Khi đơn hàng ít, doanh nghiệp hạn chế thu mua nguyên liệu, kéo theo người nuôi không dám thả vụ mới, từ đó tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong các giai đoạn tiếp theo. Vòng xoáy này đã kéo dài từ sau dịch COVID-19 và đến nay vẫn chưa được tháo gỡ.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Minh – Giám đốc Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Thủy sản Nghi Sơn cho biết, hiện doanh nghiệp đang trong trạng thái “vừa làm vừa cầm cự”. Dù chưa cắt giảm lao động hay thu hẹp quy mô, áp lực là rất rõ ràng. “Chúng tôi vẫn cố giữ ổn định, nhưng nếu đơn hàng tiếp tục sụt giảm thì việc điều chỉnh sản xuất trong thời gian tới là khó tránh khỏi”, ông Minh nói.

Cũng theo ông Minh, mục tiêu của doanh nghiệp hiện nay là duy trì bộ máy, giữ chân lao động và tránh đứt gãy hệ thống, thay vì kỳ vọng tăng trưởng. Trong bối cảnh thị trường biến động liên tục, việc điều chỉnh chiến lược, cơ cấu sản phẩm hay tìm kiếm thị trường mới cần thêm thời gian để triển khai hiệu quả.

Theo đánh giá của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, sau khi đạt kim ngạch 2,64 tỷ USD trong quý I/2026, tăng gần 8% so với cùng kỳ. Động lực chính vẫn đến từ thị trường Trung Quốc và Hong Kong.

Dự báo trong quý II/2026, xuất khẩu thủy sản sẽ chậm lại so với quý I khi yếu tố mùa vụ không còn. Trung Quốc và Hong Kong nhiều khả năng vẫn là thị trường đóng góp lớn nhất cho tăng trưởng xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, tốc độ tăng có thể chậm lại so với quý I do yếu tố mùa vụ qua đi.

Tăng trưởng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào nhu cầu tiêu dùng thực và khả năng duy trì thị phần của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng. Các phân khúc phù hợp với nhu cầu “giá hợp lý – tiện lợi” có thể sẽ đóng vai trò quan trọng hơn so với nhóm sản phẩm cao cấp mang tính thời vụ.

Đối với toàn ngành, xuất khẩu trong quý II được dự báo tiếp tục tăng trưởng dương nhưng phân hóa rõ rệt. Tôm và cá tra vẫn là trụ cột; Trung Quốc là động lực chính; trong khi Mỹ và một số thị trường phát triển tiếp tục là yếu tố kìm hãm. Các thị trường có lợi thế về logistic (vị trí địa lý gần, vận chuyển thuận tiện) cùng với lợi thế thuế quan của các hiệp định FTA sẽ là những lựa chọn ưu tiên của các doanh nghiệp thủy sản trong năm nay.