Tín hiệu xấu từ thị trường lớn nhất của cá rô phi Việt Nam

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP), thông tin được công bố tại Brazil ngày 29/5/2026, cho hay, Ủy ban Nông nghiệp, Chăn nuôi, Cung ứng và Phát triển nông thôn (CAPADR) thuộc Hạ viện Brazil đã thông qua Dự luật số 6331/25 quy định cấm nhập khẩu cá rô phi.

Dự luật này áp dụng đối với cá rô phi sống, cá giống và các sản phẩm cá rô phi đông lạnh, phi lê hoặc đã qua chế biến dùng cho tiêu dùng của người và vật nuôi.

Theo quy trình lập pháp của Brazil, dự luật sẽ tiếp tục được xem xét tại các Ủy ban có liên quan trước khi được Hạ viện và Thượng viện thông qua để trở thành luật chính thức.

Điều đáng lưu ý là dự luật được xây dựng trên cơ sở lập luận về phòng ngừa rủi ro dịch bệnh và bảo vệ ngành sản xuất cá rô phi nội địa của Brazil.

Tuy nhiên, trong các tài liệu được công bố công khai, nhiều nội dung cho thấy mục tiêu bảo hộ sản xuất trong nước là một trong những động lực quan trọng của đề xuất này, trong bối cảnh ngành nuôi cá rô phi của Brazil đang phát triển nhanh và có vai trò ngày càng lớn đối với ngành thủy sản nước này.

VASEP nhận thấy diễn biến trên là quan trọng và đáng lưu ý đối với ngành cá rô phi Việt Nam bởi Brazil hiện đang nổi lên là thị trường tăng trưởng nhanh nhất về xuất khẩu.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Brazil đạt khoảng 26 triệu USD, chiếm khoảng 54% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của cả nước, đưa Brazil trở thành thị trường nhập khẩu cá rô phi lớn nhất của Việt Nam.

Trước đó, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đã tăng mạnh từ khoảng 148.000 USD năm 2024 lên khoảng 11 triệu USD năm 2025.

VASEP cho biết, đây không phải là lần đầu tiên sản phẩm cá rô phi Việt Nam đối mặt với các biện pháp hạn chế thương mại tại Brazil.

Trong năm 2024 và 2025, phía Brazil đã từng áp dụng các biện pháp tạm đình chỉ nhập khẩu liên quan đến đánh giá nguy cơ dịch bệnh TiLV. Tuy nhiên, sau quá trình trao đổi kỹ thuật và đánh giá khoa học giữa cơ quan có thẩm quyền hai nước, Bộ Nông nghiệp và Chăn nuôi Brazil (MAPA) đã chính thức dỡ bỏ biện pháp đình chỉ nhập khẩu cá rô phi Việt Nam vào tháng 4/2025 và khôi phục hoạt động nhập khẩu bình thường.

VASEP cho rằng, việc tiếp tục xuất hiện các đề xuất mang tính hạn chế thương mại đối với sản phẩm cá rô phi nhập khẩu, trong đó có sản phẩm của Việt Nam, là diễn biến cần được theo dõi sát và có biện pháp ứng phó từ sớm nhằm hạn chế các tác động bất lợi có thể xảy ra đối với doanh nghiệp và người nuôi cá rô phi trong nước.

Vì vậy, VASEP vừa gửi văn bản tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương cùng các cơ quan liên quan để báo cáo và kiến nghị các biện pháp ứng phó trước việc Hạ viện Brazil đang xem xét Dự luật số 6331/25 về cấm nhập khẩu cá rô phi.

Trong đó, với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, VASEP kiến nghị Bộ chỉ đạo việc thông qua các kênh hợp tác song phương về nông nghiệp, thú y và an toàn thực phẩm, tiếp tục trao đổi với Bộ Nông nghiệp và Chăn nuôi Brazil (MAPA) để khẳng định năng lực kiểm soát dịch bệnh, hệ thống quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc và các điều kiện bảo đảm an toàn sinh học đối với sản phẩm cá rô phi của Việt Nam, đồng thời đề nghị phía Brazil xem xét khách quan các cơ sở khoa học và đánh giá rủi ro trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp hạn chế thương mại nào.

VASEP kiến nghị các Bộ (Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương) chỉ đạo các đơn vị chức năng phối hợp với Đại Sứ quán Việt Nam tại Brazil, Thương vụ Việt Nam tại Brazil và các cơ quan liên quan của Brazil để theo dõi chặt chẽ quá trình xem xét Dự luật số 6331/25; làm việc và trao đổi chính thức với các cơ quan của Brazil để làm rõ các cơ sở khoa học, pháp lý và thương mại của dự thảo cấm nhập khẩu kể trên, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của ngành hàng cá rô phi Việt Nam trên các cơ sở khoa học, WTO và cam kết cấp cao mà 2 bên đã đạt được…