Nguồn cung phân bón đang eo hẹp, Nga bất ngờ thông báo gia hạn hạn ngạch xuất khẩu

Theo Bloomberg, Nga đã gia hạn hạn ngạch xuất khẩu phân bón đến tháng 12 trong bối cảnh thị trường toàn cầu tiếp tục chịu áp lực nghiêm trọng do xung đột Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiến lược quan trọng.

Theo thông báo của chính phủ Nga ngày thứ Tư (21/4), các nhà sản xuất được phép xuất khẩu tổng cộng 20 triệu tấn phân bón trong giai đoạn từ 1/6 đến 30/11.

Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế đã làm gián đoạn khoảng 1/3 lưu lượng thương mại phân bón vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia đang đẩy mạnh tìm kiếm nguồn cung thay thế cho nông dân.

Tuy nhiên, các nhà sản xuất lớn như Trung Quốc và Nga đồng loạt áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu, khiến người mua phải chấp nhận mức giá cao hơn cho nguồn cung hạn chế.

Nga là nhà sản xuất phân bón thứ 2 thế giới, hiện chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch thương mại toàn cầu. Chính sách mới tiếp nối hạn ngạch hiện hành ở mức 18,7 triệu tấn, kéo dài đến hết tháng 5, trong đó Moscow ưu tiên đảm bảo nguồn cung nội địa, qua đó giúp ổn định giá trong nước và hỗ trợ nông dân.

Cơ cấu hạn ngạch mới bao gồm 8,7 triệu tấn phân bón nitơ, hơn 4,2 triệu tấn amoni nitrat và khoảng 7 triệu tấn phân bón phức hợp.

Các biện pháp hạn chế không áp dụng đối với nguồn cung cho các vùng Abkhazia và Nam Ossetia do Nga hậu thuẫn, cũng như các lô hàng quá cảnh quốc tế và các chuyến hàng viện trợ nhân đạo ra nước ngoài.

Giá phân bón nitơ hiện đã tăng gần gấp đôi so với thời điểm trước khi xung đột Iran bùng phát vào tháng 2. Thời gian đóng cửa eo biển Hormuz càng kéo dài, áp lực tăng giá càng lớn, buộc nông dân trên toàn cầu phải cắt giảm lượng sử dụng phân bón.

Tương tự thị trường năng lượng, Nga đang nổi lên là một trong những bên hưởng lợi chính từ biến động trên thị trường phân bón. Đáng chú ý, hệ thống hạ tầng xuất khẩu của Nga không phụ thuộc vào eo biển Hormuz, giúp Moscow duy trì năng lực cung ứng.

Trong bối cảnh nguồn cung cạnh tranh suy giảm, các đơn hàng đối với phân bón Nga đang gia tăng. Các nhà nhập khẩu tại Nigeria và Ghana đã bắt đầu đặt mua trước cho quý III/2026. Khi các mối quan hệ cung ứng này được thiết lập, nguy cơ hình thành sự phụ thuộc dài hạn là đáng kể, ngay cả khi điều kiện địa chính trị được cải thiện.

Moscow từng áp dụng chiến lược tương tự trong giai đoạn 2022–2023, khi sử dụng Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen như một công cụ đòn bẩy ngoại giao tại châu Phi và Trung Đông, qua đó gây sức ép nhằm định hình lập trường của các quốc gia nhập khẩu trong các diễn đàn quốc tế, bao gồm cả Liên Hợp Quốc.