Nhiều nông dân trúng đậm nhờ giá cà phê, sầu riêng neo cao

5 năm trước, khi giá cao su lao dốc, chị Nguyễn Thị Hạnh ở xã Đăk Hà (Kon Tum cũ, nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi) quyết định chuyển sang trồng cà phê. Hành động của chị khi đó bị xem là mạo hiểm, nhưng đến nay lại trở thành bước ngoặt lớn. Với 1,3 ha cà phê, mỗi năm, vườn nhà chị mang về doanh thu khoảng 700-900 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt 400-500 triệu đồng. “Nhờ giá cà phê lên cao, gia đình tôi ngoài chi tiêu sinh hoạt còn dư tiền để gửi ngân hàng”, chị Hạnh nói.

Tương tự, tại Đăk Lăk, chị Thanh Mai, chủ vườn 3 ha cà phê, cho biết năm nay gia đình thu gần 2 tỷ đồng từ bán cà phê nhân với giá quanh 102.000 đồng một kg. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận còn hơn một tỷ đồng.

Giá cà phê tăng liên tục hai năm liền đã giúp gia đình chị thoát khỏi giai đoạn khó khăn kéo dài. “Những năm trước, tôi thường phải ghi nợ tiền phân bón, chờ đến cuối vụ mới thanh toán. Năm nay, tôi mua hàng nào sẽ thanh toán ngay, cuối vụ còn dư tiền”, chị nói. Nhờ vậy, ngoài việc mua ôtô để thuận tiện đi lại, gia đình chị vẫn có vốn tái đầu tư, chăm sóc vườn cây cho mùa vụ tiếp theo.

Theo chính quyền tỉnh Đăk Lăk, niên vụ cà phê 2025-2026 ghi nhận mức giá giảm nhẹ so với đầu vụ, nhưng so với giai đoạn giảm sâu trước đây, mặt bằng giá hiện nay vẫn cao, đủ để người trồng có lãi tốt.

Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam, cũng nhìn nhận thu nhập cải thiện giúp nông dân chủ động hơn trong tái đầu tư, áp dụng kỹ thuật canh tác và nâng cao tính ổn định của vùng nguyên liệu. Tuy vậy, biến động thị trường, căng thẳng địa chính trị và chi phí logistics tăng cao vẫn là những yếu tố có thể tạo áp lực lên xuất khẩu cà phê trong thời gian tới.

Tương tự cà phê, sầu riêng tiếp tục là cây trồng mang lại nguồn thu lớn cho nông dân Tây Nguyên, miền Tây. Ông Cường, chủ vườn 5 ha sầu riêng tại Đăk Lăk, nói gia đình thu hơn 9 tỷ đồng trong vụ vừa qua. Với năng suất bình quân khoảng 30 tấn mỗi ha và giá bán xô ổn định 65.000 đồng một kg, doanh thu mỗi ha đạt gần 1,8 tỷ đồng. Nhờ năng suất tăng khoảng 10% so với năm ngoái, hiệu quả kinh tế của vườn sầu riêng cũng được cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, theo ông Cường, sầu riêng là cây trồng có biên lợi nhuận cao nhưng đi kèm rủi ro lớn về thời tiết. Mưa nhiều trong giai đoạn thu hoạch có thể khiến trái bị sượng, gây thiệt hại nặng cho nhà vườn. Thực tế vụ này cho thấy sự phân hóa rõ rệt: những vườn thu hoạch sớm trước tháng 9 gặp nhiều khó khăn, trong khi các vườn thu hoạch từ tháng 9 trở đi lại trúng mùa, được giá nên lãi lớn. Theo ước tính của người trồng sầu riêng tại Tây Nguyên, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận mỗi ha đạt khoảng 400-600 triệu đồng.

Từ thực tế sản xuất, Hiệp hội Rau quả Việt Nam đánh giá sầu riêng hiện là cây trồng có lợi nhuận cao nhất trong nhóm cây ăn quả, qua đó thúc đẩy làn sóng mở rộng diện tích trong những năm gần đây. Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến năm 2025, tổng diện tích sầu riêng cả nước đạt trên 150.000 ha, tập trung chủ yếu tại Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ, tăng gấp đôi so với định hướng quy hoạch đến năm 2030. Đà mở rộng nhanh mang lại cơ hội lớn cho ngành hàng, nhưng cũng đặt ra thách thức về quản lý chất lượng, kiểm soát rủi ro mùa vụ và đầu ra thị trường.

Chuyển biến tại các vùng nguyên liệu chủ lực như cà phê và sầu riêng, bức tranh chung của ngành nông nghiệp năm 2025 ghi nhận sự khởi sắc rõ rệt. Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt hơn 70 tỷ USD, tăng 12% so với năm 2024 và vượt xa mục tiêu 65 tỷ USD đề ra. Toàn ngành xuất siêu trên 20 tỷ USD, trong đó rau quả, cà phê, lâm sản và thủy sản tiếp tục là các nhóm hàng giữ nhịp tăng trưởng. Riêng sầu riêng mang về khoảng 3,86 tỷ USD, chiếm trên 45% giá trị xuất khẩu rau quả, góp phần đưa kim ngạch toàn ngành rau quả lên 8,56 tỷ USD. Với cà phê, Việt Nam xuất khẩu gần 1,6 triệu tấn, đạt kim ngạch 8,92 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay.

Theo đánh giá của các hiệp hội ngành hàng, kết quả này cho thấy tăng trưởng nông sản Việt Nam đang dịch chuyển từ mở rộng sản lượng sang nâng cao giá trị. Doanh nghiệp xuất khẩu ngày càng chú trọng truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và các yêu cầu phát triển bền vững, qua đó củng cố vị thế trên thị trường quốc tế.

Năm 2026, các hiệp hội dự báo xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vẫn còn dư địa tăng trưởng, song áp lực cạnh tranh sẽ lớn hơn khi nhiều thị trường tiếp tục siết chặt tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường. Trên cơ sở đó, ngành nông nghiệp đặt kỳ vọng kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 75 tỷ USD, thậm chí hướng tới mốc 80 tỷ USD nếu tận dụng tốt các hiệp định thương mại tự do và cải thiện năng lực logistics.

Ở tầm nhìn dài hạn, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết Chính phủ hướng tới mục tiêu đưa xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD. Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành nông nghiệp cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời nâng chuẩn chất lượng, tăng cường truy xuất nguồn gốc và coi kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình hội nhập.