Vì sao cá rô phi Việt Nam có thể làm sashimi tại Nhật Bản?

Hiện nay, diện tích nuôi cá rô phi của Việt Nam đạt khoảng 43.000 ha, sản lượng đạt trên 420.000 tấn. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt trên 99 triệu USD. Trong đó, ĐBSCL là vùng có lợi thế về vùng nguyên liệu, hệ thống doanh nghiệp chế biến, logistics và xuất khẩu thủy sản, cho thấy tiềm năng mở rộng nhanh sản xuất cá rô phi hàng hóa.

Hướng tới thị trường phân khúc cao

TP. Cần Thơ có hai nhà máy chế biến cá rô phi. Một nhà máy do Công ty TNHH Tài Kim Anh đầu tư, có công suất chế biến 200 tấn/ngày, sản xuất cá rô phi phi lê, nguyên con và nhiều sản phẩm giá trị gia tăng để xuất khẩu. Nhà máy khác do Công ty Cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam (Cleanfood) đầu tư, chuyên chế biến rô phi phi lê xuất khẩu sang Nhật Bản để chế biến các món sashimi và sushi.

Ông Võ Văn Phục – Tổng giám đốc Cleanfood cho biết, trước đây doanh nghiệp nghiên cứu mô hình kết hợp tôm – cá nhằm phát huy tối đa hiệu quả của trang trại. Sau khoảng một năm triển khai, với nhiều khó khăn, thách thức, doanh nghiệp đã xác định mô hình tối ưu là nuôi cá rô phi – Izumidai để chế biến thành sashimi, xuất khẩu chủ yếu sang thị trường Nhật Bản.

Theo ông Phục, trong khi nhiều nước khác gần như chưa thể xuất khẩu sản phẩm tương tự sang Nhật Bản, Cleanfood lại thành công nhờ mạnh dạn đầu tư vào cơ sở hạ tầng, công nghệ nuôi và chế biến, bảo đảm các tiêu chuẩn về chất lượng như: thịt cá thơm, không nhiễm vi sinh và kháng sinh. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn đầu tư công nghệ xử lý nước cùng những “bí quyết” về thức ăn, trong đó có việc xây dựng các trang trại cây ăn trái riêng để phục vụ nuôi cá.

“Hiện nhu cầu cung cấp sản phẩm sang thị trường Nhật Bản rất lớn, doanh nghiệp không đủ sản lượng, do chúng tôi chỉ mới phát triển một năm, nhưng mất đến 6 tháng để ổn định quy trình. Mỗi tháng doanh nghiệp phải thả giống cá rô phi khoảng 200.000-300.000 con để đáp ứng nhu cầu thị trường”, ông Phục cho biết.

Lý giải cơ hội cho cá rô phi tại Nhật Bản

Theo ông Vũ Cường, Tham tán Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam tại Nhật Bản, đối với mặt hàng thủy sản, Nhật Bản không yêu cầu Chính phủ Việt Nam thẩm định hay cấp giấy chứng nhận đối với từng lô hàng xuất khẩu. Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam chỉ cần đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và các quy định chung khi nhập khẩu thực phẩm vào quốc gia này, như truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu kỹ thuật từ phía nhà nhập khẩu, là có thể đưa sản phẩm vào thị trường Nhật Bản, bao gồm cả cá rô phi.

Ông đánh giá, việc xuất khẩu thành công lô cá rô phi đầu tiên sang Nhật Bản phản ánh những chuyển biến tích cực trong năng lực sản xuất, chế biến và kiểm soát chất lượng của doanh nghiệp Việt Nam. Đồng thời, điều này cho thấy hiệu quả của quá trình nâng cấp chuỗi giá trị ngành thủy sản theo các tiêu chuẩn quốc tế trong thời gian qua.

“Thành công này cũng gắn liền với những nỗ lực của ngành thủy sản Việt Nam, đặc biệt là vai trò định hướng, xây dựng tiêu chuẩn và hỗ trợ doanh nghiệp của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc nâng cao năng lực toàn ngành, đáp ứng ngày càng tốt hơn các yêu cầu khắt khe từ các thị trường có tiêu chuẩn cao như Nhật Bản”, ông khẳng định.

Ông Vũ Cường giải thích thêm, sản phẩm cá rô phi được xuất khẩu để tiêu thụ dưới dạng ăn sống, không phải là cá tươi nguyên con chưa qua chế biến. Đây là sản phẩm đã được cắt lát và cấp đông theo quy trình bắt buộc, nhằm loại bỏ các nguy cơ vi sinh trước khi đưa ra thị trường.

Theo tìm hiểu của Tham tán Nông nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản, chỉ trong những năm gần đây, Nhật Bản mới xác minh được cá rô phi đáp ứng yêu cầu an toàn để sử dụng dưới dạng ăn sống. Đây là một trong số ít loài cá nước ngọt được người Nhật chấp nhận tiêu thụ theo cách này, nhờ hương vị và kết cấu thịt khá tương đồng với cá tráp biển (Tai) – loại cá rất phổ biến trong ẩm thực Nhật Bản.

Cá rô phi dùng cho sashimi này được gọi là Izumidai. Trên thị trường Nhật Bản đã có các sản phẩm cá rô phi để ăn sống nhập khẩu chủ yếu từ Trung Quốc, Đài Loan và Việt Nam.